Án phí tranh chấp đất đai: Cách tính, mức nộp và quy định cần biết

Các loại chi phí liên quan đến việc khởi kiện tranh chấp đất đai được quy định ra sao? Ai là người có trách nhiệm nộp phí trong trường hợp tranh chấp đất đai và mức án phí tranh chấp đất đai phải nộp là gì? Để giải đáp những thắc mắc trên của khách hàng, Công ty NT International Law Firm xin gửi đến quý khách bài viết về các quy định pháp luật liên quan đến vấn đề này. 

Án phí tranh chấp đất đai là gì?

Án phí trong các vụ tranh chấp đất đai là khoản tiền mà các bên liên quan phải trả cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi đề nghị Tòa án giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai 

Án phí tranh chấp đất đai là nghĩa vụ tài chính khi yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp đất đai 

Các loại án phí và mức đóng cơ bản gồm:

• Án phí dân sự sơ thẩm: Đây là khoản án phí được xác định khi Tòa án giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm. Tranh chấp đất đai có thể thuộc trường hợp có giá ngạch hoặc không có giá ngạch. 
• Án phí dân sự phúc thẩm: Phát sinh khi bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo hoặc kháng nghị và vụ án được giải quyết tại cấp phúc thẩm. Đối với tranh chấp dân sự, mức án phí dân sự phúc thẩm hiện là 300.000 đồng. 
• Tạm ứng án phí: Đây là khoản tiền đương sự phải nộp trước khi Tòa án thụ lý, giải quyết vụ án, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải nộp theo quy định. 
• Chi phí tố tụng khác (nếu có): Ngoài án phí, trong quá trình giải quyết tranh chấp, đương sự có thể phải thanh toán một số chi phí tố tụng phát sinh tùy vụ việc, chẳng hạn chi phí định giá tài sản, thẩm định tại chỗ, giám định, xem xét và thẩm định chứng cứ hoặc các khoản chi phí khác theo quy định. Đây là các khoản không đồng nhất với án phí và mức chi phí phụ thuộc vào nội dung công việc thực tế. 

Tìm hiểu thêm: Tranh chấp đất đai giữa anh em ruột: Nguyên nhân và cách giải quyết

Quy định về mức án phí và tạm ứng án phí

Theo quy định của Luật Đất đai 2024 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, các trường hợp tranh chấp đất đai và tài sản được coi là những tranh chấp dân sự và thuộc quyền giải quyết của các Tòa án nhân dân.

Vì vậy, trong quá trình giải quyết tranh chấp về đất đai và tài sản tại Tòa án, các bên liên quan phải nộp án phí dân sự theo luật định.

Quy định về mức án phí tranh chấp đất đai, tài sản:

Mức án phí liên quan đến việc giải quyết tranh chấp đất đai và tài sản được quy định trong Danh mục án phí và lệ phí của Tòa án, theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. 

• Án phí tranh chấp đất đai, tài sản sơ thẩm:

• Án phí tranh chấp đất đai, tài sản phúc thẩm:

Trong trường hợp vụ án tranh chấp đất đai, tài sản được giải quyết theo thủ tục nhanh thì án phí sẽ là 50% so với mức án phí quy định.

Mức án phí liên quan đến tranh chấp đất đai, tài sản áp dụng cho:

• Án phí khởi kiện tranh chấp quyền sử dụng đất thông thường.
• Án phí khởi kiện tranh chấp tài sản thông thường.
• Án phí khởi kiện tranh chấp đất đai sau khi ly hôn.
• Án phí cho việc chia tài sản sau ly hôn.
• Án phí khởi kiện tranh chấp đất đai liên quan đến di sản thừa kế.
• Án phí khởi kiện chia tài sản di sản thừa kế.

Quy định về mức tạm ứng án phí tranh chấp về đất đai

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Thẩm phán có trách nhiệm xử lý các vụ án tranh chấp đất đai và tài sản sẽ ước lượng số tiền tạm ứng án phí mà các bên liên quan cần phải nộp, tuân thủ theo quy định tại khoản 2 Điều 7 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14. 

Mức tạm ứng án phí tranh chấp đất đai và tài sản ở cấp sơ thẩm:

• Nếu tranh chấp không có giá trị ngạch: 300.000 đồng.
• Nếu tranh chấp có giá trị ngạch: Tạm ứng án phí sơ thẩm bằng 50% án phí sơ thẩm.

Mức tạm ứng án phí cho tranh chấp ở cấp phúc thẩm là 300.000 đồng (tương đương với mức án phí phúc thẩm).

Ngoài ra, theo Điều 25 và Điều 28 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, trách nhiệm nộp tạm ứng án phí cho tranh chấp đất đai và tài sản được quy định như sau:

• Người khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Tòa án chính là người phải nộp tạm ứng án phí cho cấp sơ thẩm.
• Nếu có nhiều cá nhân hoặc tổ chức đồng khởi kiện thì họ sẽ cùng nhau nộp tạm ứng án phí cho cấp sơ thẩm.
• Người kháng cáo bản án hoặc quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm về tranh chấp đất đai và tài sản sẽ nộp tạm ứng án phí cho cấp phúc thẩm.

Lưu ý:

• Quy định về việc nộp tạm ứng án phí không áp dụng cho những trường hợp được miễn án phí theo Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14.
• Người nộp tạm ứng án phí cho tranh chấp đất đai và tài sản không nhất thiết phải là người chịu án phí.
• Trong trường hợp vụ án tranh chấp được giải quyết theo thủ tục rút gọn, tạm ứng án phí sẽ chỉ bằng 50% mức quy định trên.

Xem thêm: Tranh chấp đất đai có sổ đỏ: Hướng dẫn giải quyết chi tiết 

Ai phải chịu án phí tranh chấp đất đai?

Cấp sơ thẩm

Theo Điều 27 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, nghĩa vụ chịu án phí tranh chấp đất đai, tài sản sơ thẩm phụ thuộc vào tính chất tranh chấp, yêu cầu của các bên và kết quả giải quyết của Tòa án. Cụ thể:

Nghĩa vụ nộp án phí tranh chấp đất đai

• Tranh chấp không có giá ngạch: Đương sự phải chịu án phí sơ thẩm theo quy định.
• Tranh chấp có giá ngạch: Mỗi bên chịu án phí tương ứng với phần giá trị tài sản mà mình được hưởng.
• Tranh chấp hợp đồng vô hiệu hoặc phạt cọc: Nghĩa vụ chịu án phí được xác định dựa trên yêu cầu được Tòa án chấp nhận hoặc bác bỏ.
• Tranh chấp chia tài sản sau ly hôn: Vợ và chồng chịu án phí tương ứng với phần tài sản được chia.
• Tranh chấp chia di sản thừa kế: Các đương sự chịu án phí theo phần di sản được hưởng hoặc theo quy định tương ứng với kết quả giải quyết vụ án. Trường hợp có nghĩa vụ tài sản với bên thứ ba, án phí được xác định theo phần tài sản được chia và nghĩa vụ phải thực hiện.

Cấp phúc thẩm

Theo Điều 29 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, nghĩa vụ chịu án phí tranh chấp đất đai, tài sản phúc thẩm phụ thuộc vào kết quả xét xử và tình trạng kháng cáo. Cụ thể:

• Tòa án giữ nguyên bản án sơ thẩm: Người kháng cáo phải chịu án phí phúc thẩm.
• Tòa án sửa bản án sơ thẩm: Người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm đối với phần nội dung được thay đổi; nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm được xác định lại.
• Tòa án hủy bản án sơ thẩm: Người kháng cáo không phải chịu án phí phúc thẩm; án phí sơ thẩm được xác định lại khi vụ án được giải quyết lại.
• Người kháng cáo rút đơn kháng cáo: Phải chịu 50% án phí phúc thẩm nếu rút đơn trước khi mở phiên tòa hoặc 100% nếu rút tại phiên tòa.
• Các bên thỏa thuận được tại phiên tòa phúc thẩm: Người kháng cáo phải chịu toàn bộ án phí phúc thẩm; án phí sơ thẩm được xác định theo thỏa thuận của các bên hoặc quyết định của Tòa án.

Như vậy, người kháng cáo thường là người chịu án phí phúc thẩm, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc được miễn án phí.

Khi nào được miễn, giảm án phí tranh chấp đất đai?

Theo điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, các bên liên quan trong vụ kiện tranh chấp đất đai, tài sản được miễn nộp tạm ứng án phí và án phí trong những trường hợp sau:

• Các bên đương sự là trẻ em.
• Các bên đương sự là cá nhân thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo.
• Các bên đương sự là người cao tuổi.
• Các bên đương sự là người khuyết tật.
• Các bên đương sự là người có công với cách mạng.
• Các bên đương sự là người thuộc dân tộc thiểu số sống tại các xã có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
• Các bên đương sự là thân nhân của liệt sĩ và được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ.

Lưu ý:

Trong trường hợp các bên đương sự tự thỏa thuận về việc ai sẽ chịu án phí tranh chấp đất đai, tài sản và người chịu án phí thuộc các trường hợp được miễn án phí, thì:

• Chỉ có thể được miễn án phí cho phần án phí mà cá nhân đó được miễn theo quy định.
• Cần phải nộp phần án phí mà người đó nộp thay cho các bên đương sự khác trong vụ án.

Tham khảo: Mẫu đơn tranh chấp đất đai: Hướng dẫn cách viết chi tiết

Thời hạn để nộp án phí, tạm ứng án phí

Thời gian nộp án phí cho tranh chấp đất đai và tài sản

Theo khoản 5, Điều 17 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, thời hạn nộp án phí cho các vụ tranh chấp đất đai và tài sản được quy định: Người có trách nhiệm nộp án phí trong các vụ tranh chấp đất đai và tài sản cần phải hoàn tất việc nộp án phí khi bản án hoặc quyết định của Tòa án có hiệu lực.

Thời gian nộp tạm ứng án phí tranh chấp đất đai và tài sản

• Thời gian nộp tạm ứng án phí sơ thẩm:

Theo điểm a, khoản 1, Điều 17 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 và Điều 191 cùng khoản 2, Điều 195 của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, thời gian để nộp tạm ứng án phí cho hồ sơ khởi kiện tranh chấp đất đai và tài sản đầu tiên là 15 ngày, kể từ ngày trình đơn khởi kiện tại Tòa án, cụ thể là:

• • 3 ngày: Chánh Tòa án sẽ chỉ định Thẩm phán phụ trách vụ án tranh chấp đất đai và tài sản.
  • 5 ngày: Thẩm phán sẽ xem xét đơn khởi kiện và gửi thông báo về tạm ứng án phí cho vụ tranh chấp.
  • 7 ngày: Sau khi nhận thông báo, bên khởi kiện sẽ phải nộp tạm ứng án phí sơ thẩm và biên lai tại Tòa án.

• Thời gian nộp tạm ứng án phí phúc thẩm:

Trong trường hợp kháng cáo bản án hoặc quyết định của Tòa án sơ thẩm liên quan đến tranh chấp đất đai và tài sản, người kháng cáo phải nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm theo quy định tại điểm b, khoản 1, Điều 17 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 và Điều 276 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, cụ thể:

Thời hạn để nộp án phí và tạm ứng án phí

• Sau khi tiếp nhận đơn kháng cáo, Tòa án cấp sơ thẩm sẽ tiến hành kiểm tra, ước lượng mức tạm ứng án phí phúc thẩm và gửi thông báo đến bên kháng cáo để nộp tạm ứng án phí.
• Trong vòng 10 ngày kể từ khi nhận được thông báo, người kháng cáo phải nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm cùng với biên lai cho Tòa án cấp sơ thẩm.

Có thể quan tâm: Cách giải quyết tranh chấp đất đai mua bán bằng giấy viết tay

Án phí tranh chấp đất đai là khoản tiền đương sự có nghĩa vụ nộp cho Tòa án khi giải quyết vụ án, trừ các trường hợp được miễn hoặc không phải nộp theo quy định pháp luật. Nếu cần tư vấn cụ thể về cách tính án phí hoặc các vấn đề pháp lý liên quan, quý khách vui lòng liên hệ NT International Law Firm qua hotline 090.252.4567 để được hỗ trợ kịp thời và phù hợp với từng trường hợp.

Gọi ngay cho chúng tôi: 090.252.4567